Aṣṭāṅga Yoga στα Yoga Sūtra του Paṭañjali: Ο Οκταπλός Δρόμος για Σώμα, Νου και Καθημερινή Ζωή

Η yoga είναι μια πρακτική δοκιμασμένη στο χρόνο. Η εξάσκηση στις πρακτικές yoga έχει αποδειχθεί ωφέλιμη όχι μόνο για τους αναχωρητές αλλά και για τους απλούς, συνηθισμένους ανθρώπους οι οποίοι, πολύ συχνά έρχονται αντιμέτωποι με αναπάντεχες προκλήσεις στην καθημερινότητα τους.

Η yoga είναι μια προσγειωμένη και ρεαλιστική άσκηση η οποία μας βοηθά να αντιμετωπίσουμε τις πιο δύσκολες καταστάσεις με θάρρος, ψυχραιμία, και αυτοκυριαρχία. Μας υποστηρίζει σταθερά και αποφασιστικά χωρίς να μας απομακρύνει από την πραγματικότητα ή τις ευθύνες της καθημερινής ζωής. Εξασκούμαστε για να είμαστε πλήρως παρόντες στην ζωή μας και όχι για να αποδράσουμε από αυτήν.

Ένας πολύ πρακτικός οδηγός για να κατανοήσουμε τον τρόπο με τον οποίο μπορούν οι πρακτικές yoga να είναι επίκαιρες και σχετικές με την καθημερινή μας ζωή είναι το οκταπλό μονοπάτι της aṣṭāṅga yoga που προτείνεται στο έργο Yoga Sūṭra του Paṭañjali γνωστό και ως Pātañjalayogaśāstra.

Τα Yoga Sūṭra είναι μια συλλογή από 196 αφορισμούς (πυκνογραμμένες προτάσεις) που περιγράφουν τα οκτώ σκέλη (aṣṭāṅga) της πρακτικής yoga. Το κείμενο αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά θεμέλια της φιλοσοφίας της yoga. Μέσα σε αυτό το κείμενο περιγράφεται ένα ολιστικό μονοπάτι αυτογνωσίας και εσωτερικής μεταμόρφωσης.

Ο στόχος της πρακτικής, σύμφωνα με τα Yoga Sūtra, είναι η σταθεροποίηση και η ηρεμία του νου, ώστε να μπορέσει ο άνθρωπος να βιώσει τη βαθύτερη φύση της συνείδησης

[citta-vṛtti-nirodha (Yoga Sūtra 1.2)].

Η λέξη aṣṭa σημαίνει «οκτώ» και η λέξη aṅga σημαίνει «σκέλος» ή «μέλος». Η aṣṭāṅga yoga, λοιπόν, αποτελείται από οκτώ αλληλένδετα σκέλη πρακτικής, τα οποία υποστηρίζουν την εσωτερική εξέλιξη του ασκούμενου.

Τα οκτώ αυτά σκέλη είναι:

1. Yama – ηθικές αρχές και τρόποι συμπεριφοράς προς τους άλλους

2. Niyama – προσωπικές πειθαρχίες και στάσεις ζωής

3. Āsana – η σωματική στάση και η καλλιέργεια σταθερότητας στο σώμα

4. Prāṇāyāma – η ρύθμιση και η επέκταση της αναπνοής

5. Pratyāhāra – η απόσυρση των αισθήσεων από τα εξωτερικά ερεθίσματα

6. Dhāraṇā – η συγκέντρωση της προσοχής

7. Dhyāna – ο διαλογισμός

8. Samādhi – η κατάσταση βαθιάς απορρόφησης και ενότητας

   
   

Αν και συχνά παρουσιάζονται ως διαδοχικά στάδια, στην πράξη λειτουργούν περισσότερο σαν διαστάσεις μιας ενιαίας πρακτικής που εξελίσσεται με τον χρόνο.

Στη σύγχρονη εποχή η yoga συχνά ταυτίζεται με τις āsana, δηλαδή τις σωματικές στάσεις. Ωστόσο, στα Yoga Sūtra οι στάσεις αποτελούν μόνο ένα από τα οκτώ σκέλη της πρακτικής.

Η aṣṭāṅga yoga προτείνει έναν δρόμο που ξεκινά από την καθημερινή συμπεριφορά και την εσωτερική στάση απέναντι στη ζωή, περνά μέσα από το σώμα και την αναπνοή και οδηγεί σταδιακά σε βαθύτερες καταστάσεις συγκέντρωσης και διαλογισμού.

Με αυτόν τον τρόπο, η πρακτική δεν περιορίζεται στο στρώμα της yoga αλλά επεκτείνεται σε όλες τις πτυχές της ζωής.

Ο οκταπλός δρόμος της aṣṭāṅga yoga δεν είναι ένα σύστημα που «κατακτάται» γρήγορα. Αντίθετα, περιγράφει μια μακροχρόνια διαδικασία καλλιέργειας επίγνωσης, όπου το κάθε ένα σκέλος υποστηρίζει όλα τα υπόλοιπα.

Η ηθική βάση των yama και niyama δημιουργεί σταθερότητα στην καθημερινότητα. Οι āsana και ο prāṇāyāma καλλιεργούν ισορροπία στο σώμα και στο νευρικό σύστημα. Τα επόμενα στάδια οδηγούν τον νου σε όλο και μεγαλύτερη συγκέντρωση, ανοίγοντας τον δρόμο για βαθιά διαλογιστική εμπειρία.

Η aṣṭāṅga yoga είναι ένα πρακτικό και ταυτόχρονα φιλοσοφικό μονοπάτι, που προσφέρει εργαλεία για να κατανοήσουμε καλύτερα τον εαυτό μας και τον τρόπο που σχετιζόμαστε με τον κόσμο.

Σε επόμενα άρθρα του blog θα εξερευνήσουμε ξεχωριστά το καθένα από τα οκτώ σκέλη της aṣṭāṅga yoga, ώστε να δούμε πώς μπορούν να εφαρμοστούν τόσο στην πρακτική της yoga όσο και στην καθημερινή ζωή.